PlusMin: werken aan financiële redzaamheid

Inleiding: de potjes gereedschapskist

De PlusMin gereedschapskist helpt mensen met financiële uitdagingen om overzicht en rust te krijgen in hun geldzaken, om financieel redzaam te worden. De kern van de gereedschapskist is de methode, budgetteren alsof je met potjes werkt, die is uitgewerkt als spel, als een papieren huishoudboekje, als spreadsheets en als app.

Stel je voor: je zit aan de keukentafel met je geld voor deze maand voor je op een stapeltje. Je verdeelt het over potjes: één voor de huur, één voor boodschappen, één voor kleding, enzovoorts. De kern van de methode beoogt zo dicht mogelijk bij deze concrete budgetteeraanpak te blijven.

De methode wordt beschreven langs 3 assen:

  1. het proces: welke opeenvolgende stappen worden doorlopen?
  2. de organisatie: wie doet wat en wie is waarvoor verantwoordelijk? welke rollen onderscheiden we?
  3. de procedures: hoe voer je elke stap concreet uit? welke middelen gebruik je?

Het proces

  1. Inventarisatie Welke inkomsten, betaalmiddelen, vaste lasten, schulden (dus aflossingen) en spaardoelen zijn er; wat is de behoefte aan leefgeld per week; zijn er mogelijkheden om de inkomsten te vergroten (potjes check)
  2. Configuratie Welke potjes wil je, op basis van de inventarisatie, onderscheiden; wat is het budget per potje, met welke betaalmiddelen kun je uit het potje betalen; controle op realiteit: zijn er voldoende inkomsten om de uitgaven te dekken? Zijn de uitgave potjes groot genoeg om van te leven? De Nibud check.
  3. Uitvoering De methode gaat uit van een regelmatige cyclus (gewoonlijk een maand, maar wellicht is 4-weken soms gewenst); de cyclus wordt bij voorkeur gestart vlak voor de grootste inkomsten worden ontvangen; zodra inkomsten worden ontvangen wordt het geld, op basis van de configuratie, verdeeld over de potjes (=toewijzen); bij uitgaven wordt geregistreerd uit welk potje de uitgave is betaald; als een potje onvoldoende middelen heeft moet worden geoordeeld of er moet worden ingegrepen (geld herverdelen over de potjes);
  4. Evaluatie Elke cyclus is er een evaluatie moment waarbij op grond van de nieuwe ervaringen wordt besloten of de configuratie moet worden aangepast.

De organisatie

PlusMin redeneert vanuit de situatie dat de hulpvrager wordt ondersteund door een budgetcoach (vaak een vrijwilliger). De budgetcoach adviseert, ondersteunt, legt uit, helpt. De hulpvrager blijft zelf verantwoordelijk.

Coordinator rol?

De procedures

Inventarisatie procedures

@ Hans?

Configuratie procedures

Tijdens de configuratie moeten de betaalmiddelen (inclusief het saldo), de inkomsten per periode (inclusief betaaldag en bedrag) en de uitgavepotjes worden bepaald.

Er zijn vier soorten uitgavepotjes, verdeeld over twee categorieën:

Potjes voor nu

Potjes voor nu zijn de potjes die nodig zijn voor de huidige periode, de maand waarin je nu zit. Ze zijn bedoeld om de vaste lasten en dagelijkse uitgaven te dekken, en om schulden af te lossen. Elk potje heeft een eigen doel en is apart in te stellen.

  1. Leefgeld Voor dagelijkse uitgaven zoals boodschappen of verzorging. Je kunt werken met een maandbudget of een weekbudget (dat automatisch omgerekend wordt naar de maand). Er kunnen meerdere leefgeldpotjes zijn.

  2. Vaste lasten Voor maandelijkse uitgaven zoals huur, gas, water of verzekeringen. Je stelt in wanneer en hoe vaak de betaling plaatsvindt. Als de vaste last niet elke maand wordt afgeschreven geef je aan in welke maanden wel. Per vaste last is er een apart potje.

  3. Aflossen Voor het afbetalen van schulden. Net als bij vaste lasten stel je in wanneer en hoeveel er betaald moet worden. De app houdt ook bij hoeveel schuld er nog openstaat. Elk potje staat voor één schuld.

Potjes voor later

Potjes voor later zijn bedoeld voor uitgaven die je in de toekomst verwacht, en dus niet voor de huidige periode. Als zich een tegenvaller voordoet, of als je deze periode op de vakantie gaat waarvoor je hebt gespaard, kun je deze potjes natuurlijk wel in ook de huidige periode gebruiken om de uitgaven te dekken.

  1. Sparen Voor uitgaven die je pas later verwacht, zoals een vakantie of nieuwe wasmachine. Je kunt een spaardoel instellen met een deadline of gewoon geld toewijzen om de hoeveelheid geld die je uitgeeft (bijvoorbeeld aan kleding) te kunnen beperken en grotere uitgaven (bijvoorbeeld een nieuwe winterjas) toch te kunnen betalen.

Uitvoeringsprocedures

Toewijzen

Er wordt alleen gewerkt met geld dat daadwerkelijk op de bankrekening staat. Alle inkomsten worden verzameld in de buffer.

  • als er tekorten zijn in potjes vanuit de vorige periode moet de gebruiker die eerst aanvullen
  • toewijzen gebruikt alleen geld dat in de buffer (en dus niet in (spaar)potjes) zit en waar de gebruiker dus over kan beschikken (dus geen toekomstig inkomen); de som van de potjes is dus altijd de som van de betaalmiddelen; het is wel toegestaan om geld over te hevelen van het ene naar het andere potje
  • elk potje heeft een positief geheel getal (1, 2, 3, 4, ...) als prioriteit, waarbij 1 de hoogste prioriteit is; het is aan te raden de Big Five de hoogste prioriteit te geven;
  • toewijzen verdeelt het beschikbare geld (de buffer) in volgorde van prioriteit over de potjes voor nu
  • toewijzen houdt GEEN rekening met handmatige verplaatsingen van geld tussen potjes in de huidige periode;
  • toewijzen vult de potjes tot het einde van de buffer of tot het volgende (verwachte) inkomsten moment; bij het einde van de buffer wordt de laatste dag, vóór het einde van de buffer, helemaal gevuld en de daarop volgende (die dus niet volledig kan worden gevuld) blijft leeg; deze dag "vóór het einde van de buffer" of "voor het volgende inkomstenmoment" is de toewijzingshorizon
  • als vaste lasten kunnen variëren wijs je het maximum toe dat je kwijt denkt te zijn; een vaste last wordt aangevuld TOT dus elke periode wordt het bedrag van de vorige periode daadwerkelijk toegewezen;
  • na het toewijzen krijgt de gebruiker (in de app) terugkoppeling of het gelukt is; als het niet is gelukt krijgt de gebruiker terugkoppeling wat er niet is gelukt; na het toewijzen kan de gebruiker handmatig de potjes herverdelen
  • het is aan te raden spaarpotjes een lage prioriteit (dus een hoog getal) te geven
  • het is aan te raden de spaarpotjes op (een) spaarrekening(en) te zetten, in de app wordt dit inzichtelijk gemaakt

Uitgeven

Van elke uitgave wordt geregistreerd uit welke potje de uitgave is gedaan.

Potjes mogen nooit in de min komen te staan: een potje in de min maakt de andere potjes onbetrouwbaar. Het kan betekenen dat er (misschien) minder op je rekening staat, dan je nog nodig hebt. Het kan dan gebeuren dat er nog voldoende geld in het ’huur’ potje zit (bij de vaste lasten) terwijl de huur niet afgeschreven wordt omdat er onvoldoende saldo op de rekening staat. Het betekent: meteen uitzoeken wat er aan de hand is en je uiterste best doen om het op te lossen.

Bij Leefgeld potjes wordt berekend hoeveel geld er, bij elke dag dezelfde uitgave (dus een lineair uitgavenpatroon), op het moment van het bekijken van de stand ("vandaag"), nog in het potje aanwezig zou moeten zijn (aantal dagen nog in de periode x gebudgetteerd bedrag per dag). Als er minder in het potje zit dan verwacht, moet er gekeken worden hoe ernstig het is: kan 't worden opgelost door de rest van de periode zuiniger aan te doen, of geld uit een ander potje (met overschot) over te hevelen.

Vaste lasten en aflossingen worden in 1 keer, op of vlak voor de betaaldatum, betaald. Als er voor de betaaldatum onvoldoende in het potje zit (minder dan gebudgetteerd) moet er gekeken worden hoe het kan worden aangevuld. Op vaste lasten kan binnen 1 periode niet worden bezuinigd: de verplichting is aangegaan en moet worden nagekomen. Tijdens de evaluatie kunnen vaste lasten worden beoordeeld, bijvoorbeeld abonnementen, op wenselijkheid en eventueel worden beëindigd. Als de vaste last na de betaaldatum niet is betaald, is dat ernstig: niet betaalde vaste lasten leiden tot schulden en zodoende to problemen. Ook al zit er voldoende geld in het potje, een niet betaalde vaste last vereist actie.

Bij spaarpotjes met een spaardoel wordt gekeken of het spaardoel wordt gehaald als in het huidige tempo wordt doorgespaard: wat moet er de rest van de maanden opzij worden gelegd en komt dat overeen met het budget voor het potje?

In de stand pagina wordt weergegeven hoe de stand van de potjes wordt gevisualiseerd.

Evaluatie procedures

ToDo

  • configuratie aanpassen om beter aan te sluiten bij de uitgaven
  • vergeten potjes?
  • voorkombare vaste lasten: abonnementen opzeggen?
  • spaarpotjes: doelen aanpassen?
  • nieuwe achterstanden ontstaan?
  • voldoende ruimte voor fun?